In het kort
- Soort: Echte hagedissen | Lacertidae
- Namen: (NL) Zandhagedis | (LA) Lacerta agilis | (EN) Sand Lizard
- Actief: Actief van maart/april tot en met september/oktober. De paringstijd (waarin de mannetjes op hun mooist zijn) valt in april en mei.
- Habitat: Open, zonnige terreinen met een zandige bodem en voldoende lage vegetatie voor dekking. Typische habitats zijn heidevelden, duinen, zandverstuivingen en spoorwegbermen.
- Status: Kwetsbaar (NL), Rode Lijst. Streng beschermd. De populaties zijn versnipperd, maar in kerngebieden (duinen, Veluwe) is de soort lokaal algemeen.
- Voorkomen: Grote delen van Centraal- en Oost-Europa. In Nederland vooral in de kustduinen en op de hoge zandgronden (Veluwe, Utrechtse Heuvelrug, Drenthe, Limburg).
Korte omschrijving:
Een vrij fors gebouwde hagedis (tot 20 cm inclusief staart). Ze hebben een stompe kop en een korte staart in vergelijking met andere hagedissen. Het uiterlijk verschilt sterk per geslacht (seksueel dimorfisme): vrouwtjes en jonge dieren zijn bruin/grijs met oogvlekken op de flanken en een lichte rugstreep. Mannetjes krijgen in het voorjaar felgroene flanken en keel, wat prachtig afsteekt tegen de bruine rug.
Fotografie van de Zandhagedis
De Zandhagedis (Lacerta agilis) is zonder twijfel een van de meest fotogenieke reptielen van Nederland, zeker in het voorjaar. In april en mei ondergaan de mannetjes een gedaanteverwisseling waarbij hun flanken en keel fel smaragdgroen kleuren om vrouwtjes te imponeren. Dit is hét moment om ze te fotograferen.
Zandhagedissen zijn schuw en hebben scherpe zintuigen. Ze zonnen graag op open plekjes (dood hout, zandplekken tussen de heide), maar schieten bij de minste trilling weg. De beste strategie is om vroeg in de ochtend op pad te gaan, wanneer ze nog koud en traag zijn en moeten opwarmen in de zon. Beweeg uiterst langzaam en probeer zo laag mogelijk te komen (ooghoogte).
De tekening van deze soort is fascinerend. Waar de mannetjes opvallen door hun groen, zijn de vrouwtjes vaak prachtig getekend met 'ocelli' (oogvlekken) op de flanken. Probeer bij het fotograferen ook de omgeving mee te nemen; de paarse heide (in de nazomer) of het gele zand vormt een prachtig contrast met de kleuren van de hagedis.
