In het kort
LC- Soort: Glazenmakers | Aeshnidae
- Namen: (NL) Venglazenmaker | (LA) Aeshna juncea | (EN) Common Hawker | (DE) Torf-Mosaikjungfer | (FR) Aeschne des joncs | (ES) Esna común
- Status: Zeer zeldzaam (NL), bedreigd (EU). Echter wel strikt gebonden aan de hogere zandgronden en veengebieden.
- Actief: Begin juli tot ver in oktober, met een duidelijke piek in augustus en september. Een echte nazomersoort.
- Habitat: Zure, voedselarme vennen, hoogveengebieden en heideplassen. Bij voorkeur met een gevarieerde oeverbegroeiing van veenmos, pitrus of snavelzegge.
- Voorkomen: De laatste jaren is deze soort sterk achteruit gegaan. Je kan hem nog vinden op de zandgronden van Drenthe, Overijssel, Gelderland (Veluwe) en Noord-Brabant. Ontbreekt vrijwel volledig in de klei- en poldergebieden van West-Nederland.
Korte omschrijving:
Een flinke, donkere glazenmaker. Mannetjes hebben een donker achterlijf met opvallende blauwe en kleine gele vlekjes. Een cruciaal veldkenmerk ten opzichte van sterk gelijkende soorten is de voorste vleugelader (de costa): deze is bij de Venglazenmaker opvallend geel. Daarnaast lopen er op de zijkant van het borststuk twee relatief smalle, rechte gele strepen met daartussen donkere vlakken.
Actieve periode (EU)
Fotografie van de Venglazenmaker
De majestueuze Venglazenmaker | Aeshna juncea is zonder twijfel een van de mooiste, maar tegenwoordig helaas ook een van de meest kwetsbare verschijningen rond onze vennen. Het is een prachtige soort om in de nazomer te fotograferen, wanneer de heide in bloei staat. Mannetjes zijn onvermoeibare vliegers en patrouilleren de hele dag langs de oevers van vennen, op zoek naar vrouwtjes of prooi. Ze vliegen vaak een vaste route en blijven regelmatig even biddend stilstaan. Dit is hét moment om ze met een snelle sluitertijd in vlucht vast te leggen.
In het veld lijkt de Venglazenmaker enorm op de nog zeldzamere Noordse glazenmaker | Aeshna subarctica. Als fotograaf is het belangrijk dat je bepaalde kenmerken scherp in beeld brengt voor een zekere determinatie. Richt je camera bijvoorbeeld op de rand van de vleugels: de voorste ader (de costa) is bij de Venglazenmaker duidelijk geel, terwijl deze bij de Paardenbijter bruin is. Ook de zijkant van het borststuk is cruciaal; probeer dit recht van opzij te fotograferen om de twee smalle, gele strepen te tonen.
Tientallen jaren geleden, toen ze nog vrij algemeen over de heide patrouilleerden, kwam je deze glazenmaker in de vroege ochtend nog wel eens prachtig bedekt onder de dauw tegen. Tegenwoordig is het vinden van deze soort helaas een flinke uitdaging. Door verdroging en stikstof is de soort zo hard achteruitgegaan dat hij inmiddels volgens de NDFF zeer zeldzaam is en de status 'Ernstig bedreigd' heeft gekregen op de Rode Lijst van De Vlinderstichting. Het verdwijnen van dit soort specialisten is inmiddels zelfs een breed Europees probleem. Als ik me realiseer hoe zeldzaam ze nu zijn, denk ik vaak: achteraf had ik daar in het verleden veel meer aandacht aan moeten besteden.
Bronnen & Meer lezen:
- De Vlinderstichting / Nature Today: Afname libellen van vennen niet alleen een Nederlands probleem (2024).
- NDFF Verspreidingsatlas / Rode lijst: Status Venglazenmaker.
- De Vlinderstichting: Achteruitgang vennen (Rapportages 2017-heden).
