In het kort
- Soort: Reptielen | Lacertidae
- Namen: (NL) Levendbarende hagedis | (LA) Zootoca vivipara | (EN) Viviparous Lizard / Common Lizard
- Actief: Maart tot oktober. Paring in april/mei, geboorte jongen in juli/augustus.
- Habitat: Zeer divers, mits er structuur en vocht is. Heidevelden, hoogveengebieden, bosranden, wegbermen en spoorwegtaluds. Ze houden van 'rommelige' vegetatie om in te jagen.
- Status: Vrij algemeen. Onze meest verspreide reptiel, al nemen de aantallen op de droge zandgronden wel af door vergrassing.
- Voorkomen: In heel Nederland op de zand- en veengronden. Ontbreekt in de zeekleigebieden (Groningen/Friesland) en de open polders.
Korte omschrijving:
Een kleine, slanke hagedis (max 15-18 cm inclusief staart). De kleur varieert enorm: van lichtbruin tot donkergrijs en soms groenig (maar nooit zo felgroen als de Zandhagedis). Over de rug en flanken lopen vaak donkere en lichte strepen. De kop is vrij kort en stomp. De schubben aan de keelrand zijn grof en gezaagd (in tegenstelling tot de gladde rand bij de Muurhagedis).
Fotografie van de Levendbarende hagedis
De Levendbarende hagedis | Zootoca vivipara is een echte overlever. Het is het reptiel dat het meest noordelijk ter wereld voorkomt (tot boven de poolcirkel!). Hoe kan een koudbloedig dier daar leven? Het geheim zit in de naam: levendbarend. In plaats van eieren in de koude grond te begraven (zoals de Zandhagedis), houdt het vrouwtje de eieren in haar lichaam tot ze volledig ontwikkeld zijn. Tijdens de geboorte breken de jongen direct uit het dunne eivlies. Hierdoor fungeren de moeders als 'mobiele broedmachines' die de embryo's warm houden in de zon.
De soort wordt vaak verward met de Zandhagedis. De Levendbarende hagedis is echter een slag kleiner, slanker en heeft een kortere, stompere kop. Hoewel mannetjes in het voorjaar een oranje buik kunnen hebben, missen ze de felgroene flanken die mannetjes Zandhagedissen hebben. Ook zijn Levendbarende hagedissen veel minder gebonden aan puur stuifzand; je vindt ze ook vaak in vochtige, venige gebieden.
Deze hagedisjes zijn ontzettend alert en schieten bij de minste trilling weg in de vegetatie. De beste strategie is 'posten'. Zoek naar dood hout, oude paaltjes of vlonderpaden in de heide. Dit zijn hun favoriete zonnebanken omdat hout snel opwarmt. Als je er eentje ziet wegvluchten, ga dan rustig zitten en wacht 5 tot 10 minuten. Vaak komen ze nieuwsgierig weer terug naar precies hetzelfde plekje.
