In het kort
- Soort: Vuurvlinders | Lycaenidae
- Namen: (NL) Grote vuurvlinder | (LA) Lycaena dispar subsp. batava | (EN) Large Copper
- Vliegtijd: Begin juli tot half augustus. Slechts één generatie per jaar.
- Habitat: Uitgestrekte, zuivere laagveenmoerassen en trilvenen. Ze hebben behoefte aan een overgangszone van water naar land (verlandingsvegetatie) met voldoende bloeiende nectarplanten zoals Echte koekoeksbloem en Kale jonker.
- Status: Zeer zeldzaam en streng beschermd (Habitatrichtlijn). De Nederlandse ondersoort *batava* is endemisch: hij komt nergens anders ter wereld voor.
- Waardplant: Waterzuring (Rumex hydrolapathum). De rupsen eten van het blad en de vlinders zetten hun eitjes hierop af, uitsluitend op planten die op de oever of in ondiep water staan.
- Voorkomen: Zeer lokaal. Het verspreidingsgebied beperkt zich tot Nationaal Park Weerribben-Wieden (Overijssel) en het aangrenzende natuurgebied de Rottige Meenthe (Friesland).
Korte omschrijving:
De grootste vuurvlinder van Noordwest-Europa. Het mannetje is aan de bovenzijde stralend koperrood/oranje met een smalle zwarte rand en een klein zwart vlekje. Het vrouwtje heeft een donkerbruine bovenzijde met een opvallende oranje band en oranje vlekken op de voorvleugel. De onderzijde van de achtervleugel is bij beide geslachten opvallend lichtblauw/zilvergrijs met oranje randvlekken.
Fotografie van de Grote vuurvlinder
De Grote vuurvlinder | Lycaena dispar is een van de kroonjuwelen van de Nederlandse natuur. Hoewel de soort in delen van Oost-Europa voorkomt (de ondersoort rutila), is de ondersoort batava uniek voor Nederland. Hij komt letterlijk nergens anders ter wereld voor dan in de uitgestrekte moerasgebieden van de Kop van Overijssel en zuid-Friesland. De Engelse ondersoort (dispar dispar) is in de 19e eeuw helaas al uitgestorven, wat de bescherming van "onze" batava extra cruciaal maakt.
Deze vlinder stelt extreem hoge eisen aan zijn leefgebied. Ze hebben grote, aaneengesloten moerassen nodig met voldoende jonge Waterzuring (de waardplant voor de rupsen) en bloemrijke oevers vol nectar voor de volwassen vlinders. Het beheer van gebieden zoals de Weerribben is dan ook millimeterwerk: riet snijden en de waterkwaliteit bewaken zijn essentieel om dit schitterende insect te behouden.
Het fotograferen van de Grote vuurvlinder is een uitdaging op zich. Ten eerste omdat je in (of nabij) kwetsbaar moerasgebied werkt, waar je vaak afhankelijk bent van bootjes of specifieke vlonderpaden. Respecteer altijd de paden en de rust in het gebied, zeker bij zo'n zeldzame soort.
Mannetjes zijn buitengewoon territoriaal. Ze zitten vaak op een uitkijkpost (zoals een rietstengel) te wachten op vrouwtjes en verjagen fel andere insecten. Als je zo'n "uitkijkpost" hebt gevonden, loont het vaak om rustig te wachten; ze keren vaak terug naar hetzelfde plekje. De zilverblauwe onderkant van de vleugels contrasteert fantastisch met de felrode bovenkant. Vroeg in de ochtend, wanneer ze nog met gesloten vleugels in de vegetatie hangen te wachten op de zon, kun je die onderkant prachtig vastleggen tegen de donkere achtergrond van het moeras.
