Libellen fotograferen in Turkije.

Turkije - Wat een fantastische reis naar Turkije samen met Johannes. Een reis die al jarenlang hoog op mijn wensenlijstje stond is er eindelijk van gekomen. En wat hebben we genoten!

Yes, eindelijk is het zover! Na maanden van voorbereidingen en voorpret vliegen Johannes en ik vandaag naar het Turkse Dalaman. De reden? De fantastische en bijzondere libellen die in deze regio rondvliegen. In een relatief "klein" gebied heb je kans op tientallen verschillende, mooie en uiterst zeldzame libellen en waterjuffers.

Vooraf had ik voor mezelf wel een wensenlijstje samengesteld:

Op 1: Met stip! De Turkse koraaljuffer. Een ernstig bedreigd rood juffertje dat we deze trip koste wat het kost op de foto móéten krijgen. Althans, dat hoop ik..
Op 2: De Vaandeldrager. Een soort die al jaren tot mijn verbeelding spreekt. De naam is fantastisch, maar het beestje zelf ziet er minstens zo schitterend uit.
Op 3: De Beekkeizerlibel. Berucht omdat deze zich niet heel makkelijk laat fotograferen.
Op 4: De Turkse bronlibel en Blauwoogbronlibel. De rest: Natuurlijk hopen we ook nog soorten als de Donkere tanglibel, Orientjuffer en Schaduwlibel mee te pakken.

Zondag 31-05

Om 11.00 uur stond Johannes bij me op de stoep. Na een snelle bak koffie en de laatste dingen in de koffer gedaan, reden we naar Schiphol. Toch even een slik momentje bij het afscheid nemen van mijn lieve vrouw en kinderen. Eenmaal door de douane 'genoten' we van een afschuwelijk duur broodje met een nóg duurder bakje koffie.

Om de vakantie echt goed in te luiden, trakteerden we onszelf op een heerlijk koud biertje. Dat was maar goed ook, want na anderhalf uur vertraging vertrokken we pas om 16.45 uur richting Turkije.

De vlucht verliep gelukkig prima. Met de wind in de rug landden we om 21.00 uur lokale tijd. De paspoortcontrole en bagageafhandeling gingen vlot, en buiten stond de autoverhuurder al netjes op ons te wachten. Krabbel zetten, instappen en met iets nog wat gematigde snelheid, door naar ons verblijf in het centrum van Dalyan. Later die week begon ik me al prima thuis te voelen in het Turkse verkeer en paste mijn rijstijl redelijk aan aan het Turkse rijgedrag.

Uiteindelijk kwamen we daar om 22.45 uur aan, waar een uiterst vriendelijke Turkse gastvrouw ons opwachtte. We gooiden onze spullen in de kamer en doken het centrum in voor een welverdiende maaltijd. Helaas: alle keukens waren inmiddels gesloten. Gelukkig konden we nog wél een ijskoud biertje krijgen. Prioriteiten, toch?

Rond 1.00 uur doken we ons bed in, of beter gezegd: we gingen er bovenop liggen. We kregen een deken die verdacht veel weg had van een duizenddingendoekje, en de kussens voelden aan alsof er drie stoeptegels op elkaar waren gestapeld. Van slapen kwam sowieso weinig terecht. Een roedel straathonden vond het nodig om luidruchtig te vergaderen en een lokale haan, die duidelijk de tijd kwijt was, kraaide de hele boel bij elkaar.

Maandag 01-06

Om 5.00 uur ging de wekker. Ondanks het gebrek aan slaap gingen we vol goede moed op pad! Rond 6.00 uur stonden we op de locatie waar de Turkse koraaljuffer zou moeten zitten. Na even flink speuren vond ik er daadwerkelijk één slapend exemplaar. Wat vet! Het kostte wat moeite, maar het is gelukt om direct wat mooie foto's van te maken. Dat is nog eens een lekker begin van de week.

Na een paar uur besloten we door te rijden naar ons volgende doelwit: de Blauwoogbronlibel. We kwamen aan bij een plek die ondertussen volgebouwd was met restaurants. Na een snel, geïmproviseerd ontbijtje reden we door naar een rustiger stukje natuur. Bingo! Al snel vonden we de eerste Bronlibellen, wat een vette beesten zijn dat zeg!

We vermaakten ons hier uitstekend, en schoten onze geheugenkaartjes aardig vol. Tegen het middaguur, wanneer het zo heet wordt dat geen enkele Bronlibel meer stil wil zitten, reden we door naar de volgende spot.

Hier zouden we de Beekkeizerlibel en de Vaandeldrager kunnen vinden. De locatie was fantastisch, maar van een keizer was geen spoor te bekennen. Wel liepen we "toevallig" tegen wat Vaandeldragers aan! In de inmiddels bloedhete zon deden we verwoede pogingen om dit beestje goed op de foto te krijgen. Tussen het zweten door fotografeerden we ook nog een Windvaantje en wat Orientjuffers.

Nadat we rond 15.00 uur allebei het kookpunt hadden bereikt, vonden we het welletjes. Onderweg naar het appartement besloten we toch nog één extra plekje te checken. Dat was voor de libellen geen succes, maar toen riep Johannes ineens: "EEN SLANG!"

Ik zette de auto stil en sprong als een ware Freek Vonk uit de wagen. Ik zag nog nét een stuk van de slang wegglijden en in een flits dacht ik: die kan ik wel pakken! Wat een beest. Het bleek een Gevlekte rattenslang van ruim 1,2 meter lang. Even poseren voor de foto natuurlijk. Binnen no-time stonden er mensen uit het dorp omheen, en zelfs de lokale politie stopte om foto's van mij en de slang te maken. Niet veel later liet ik hem weer netjes vrij en schoot hij binnen enkele seconden de bosjes in. Wat een actie!

Rond 17.00 uur kwamen we plakkerig en vermoeid aan bij ons appartement. We namen een verkoelende duik in het zwembad en proostten met een biertje op de rand op een uiterst succesvolle eerste dag. Na een lokaal diner in de avond lagen we er om 22.00 uur volledig uitgeteld in. Op naar morgen!

Dinsdag 02-06

De planning voor vandaag: idioot vroeg opstaan. Om 4.00 uur ging de wekker, want Johannes had het in zijn hoofd gehaald om slapende vlinders te gaan zoeken. Omdat deze locatie een uur rijden was en we inschatten dat de zon hier net iets eerder over de bergen zou piepen, moesten we vroeg in de auto zitten.

Het mooie van Turkije is dat de benzinepompen de hele nacht open zijn, dus een levensreddende bak koffie voor onderweg was zo geregeld. Eenmaal op de plek aangekomen was het toch nog een stuk donkerder dan verwacht. Met de zaklamp in de aanslag begon de zoektocht. Ik was er al vrij snel klaar mee en besloot alvast naar de rivier te lopen om slapende libellen te zoeken. Ik vond een slapend Moriaantje, terwijl Johannes even later ietwat chagrijnig aan kwam sloffen; er was geen vlinder te bekennen. Dit dreigt een beetje de rode draad van de reis te worden...

Iets verderop bewijs ik overigens dat ze er wel degelijk zitten: ik vind een slapend Klein resedawitje, waar we rustig wat platen van kunnen schieten. De zoektocht gaat verder. We hopen hier vurig op de Beekkeizerlibel. De eerste paar uur vermaken we ons gelukkig prima met Orientjuffers, Vaandeldragers, Kleine oeverlibellen, talloze hagedissen én, tot mijn grote verbazing, een prachtige Moorse landschildpad. Wat een schitterend beest!

Langzaam maar zeker begint de hitte ondraaglijk te worden. Na een paar uur zweten geven we de moed op. We hebben welgeteld één Beekkeizerlibel als een bezetene voorbij zien vliegen, en dat was het. Helaas, het kan niet altijd een succesverhaal zijn.

We stappen in de auto en rijden naar wat oude ruïnes in de hoop dáár wel wat vlinders te vinden, maar ook dit loopt uit op een teleurstelling. We maken nog snel even een foto van een Hardoen (een flinke hagedis) en rijden terug naar de bewoonde wereld. In een lokaal stadje scoren we een broodje en een koffie, om vervolgens toch nog even bij de locatie van de Turkse koraaljuffer te kijken. En met succes: het lukt ons warempel om een paringswiel van deze uiterst zeldzame soort vast te leggen!

Rond 16.00 uur zijn we terug, nemen we een verplichte duik in het zwembad om af te koelen en sluiten we de avond af in een fijn restaurantje. Onder het genot van een koud biertje worden de strijdplannen voor morgen gesmeed.

Woensdag 03-06

Om 5.30 uur rinkelt de wekker alweer. We pakken de spullen en rijden als eerste naar de Turkse koraaljuffer-spot. We zien direct verschillende Schaduwlibellen vliegen en krijgen ze mooi op de foto. Johannes vindt tot onze verrassing ook nog een prachtig rood mannetje van de Turkse koraaljuffer. We konden nog net een paar beelden schieten voordat hij er vandoor ging.

Een prima moment om ons geluk nóg eens te beproeven bij de Blauwoogbronlibel. Die hadden we eerder deze week technisch gezien al gefotografeerd, maar een groot deel van die foto's kon zo de prullenbak in, laten we zeggen dat mijn camera per ongeluk nog op f/32 stond. Het resultaat? Bij een groot deel van de gemaakte foto's viel deze gigantische, indrukwekkende libel compleet weg tegen een haarscherpe achtergrond. Tijd voor revanche dus.

Toen we aankwamen vlogen er al een paar rond, maar omdat we inmiddels wisten dat ze in de ochtend nog wel eens stil wilden zitten, lukte het nu om wél fatsoenlijke foto's te maken. Toen ze op een gegeven moment alleen nog maar wilden vliegen, zijn we gaan ontbijten bij een nabijgelegen restaurantje. Bizar detail: deze eettentjes bouwen hun terrassen letterlijk helemáál over de rivier heen, exact op de plek waar die bronlibellen normaal vliegen. Vreemde gewaarwording. We eten een eitje met kaas en brood en gaan door.

Terug bij de auto zie ik ineens een libel wegvliegen. Een tanglibel! We hadden de avond ervoor nog gelezen dat de Donkere tanglibel hier gespot was, en verrek: dat is hem gewoon. Tussen alle reclameborden en hekwerken door lukt het me om hem vast te leggen. Geen prijswinnende plaat, maar hij staat er duidelijk op. Yes!

Aangemoedigd door dit succes besluiten we bijna twee uur te rijden naar een speciale plek voor de Donkere tanglibel, Syrische rombout en de Golf-tanglibel. We hadden er hoge verwachtingen van, maar bij aankomst schrokken we ons kapot. Nu is het overal in Turkije wel een beetje een bende qua afval, maar hier hadden ze de héle rivierbedding geruïneerd. De natuurlijke oevers waren weggevaagd, het water was vies bruin en het lag bezaaid met troep. Wat een drama. We probeerden het nog wat verder stroomopwaarts, maar op een Kleine tanglibel na was het een dode boel.

Op de terugweg proberen we nog even wat vlinders mee te pakken, maar door de hitte kan ik me er simpelweg niet meer toe zetten. Ze zitten toch niet stil. Rond 17.00 uur lig ik weer in het zwembad en maken we ons op voor een hapje eten in het dorp.

Donderdag 04-06

Vanmorgen was het de bedoeling om "uit te slapen" tot 5.30 uur, maar we presteren het om ons te verslapen. Om 6.00 uur schrikken we wakker en haasten we ons de deur uit. Bij gebrek aan een beter plan beginnen we weer bij de koraaljuffer, waar we een mooi vrouwtje van de Schaduwlibel fotograferen.

Omdat het hier verder niet echt wil lukken, besluiten we een compleet nieuwe plek in de bergen te zoeken voor de Turkse bronlibel. We scoren een koffie en ontbijt bij het tankstation en rijden de bergen in. De verwachtingen voor deze zeldzame soort zijn hoog, en de rit ernaartoe is ronduit schitterend. We stoppen langs de weg, waar ik direct naast de auto een Windvaantje meepak, en dalen dan te voet af naar de 'punaise' die we op internet hadden gevonden.

Het habitat ziet er perfect uit: een prachtig stromend bergriviertje met zonnige open plekken. Na een klein uur wachten (en flink hopen) zien we de eerste Turkse bronlibel langs scheren. De zenuwen slaan toe: gaan ze wel zitten? Kunnen we erbij komen? Gaat dit lukken?

We struinen langs de oevers op zoek naar de beste hoek. Maar ja, wat ís de beste plek? Opeens zie ik een Bronlibel vliegen die aan de overkant van het water aan een takje gaat hangen. Snel spring ik, als een volleerde berggeit, over de gladde rotsen de beek door, m'n oog strak op de libel gericht. Het lukt! Ik sta perfect, de libel blijft hangen en ik schiet een prachtige serie. De Turkse bronlibel is binnen! Even later krijgen we een tweede kans als er eentje nét iets makkelijker gaat hangen. Missie ruimschoots geslaagd.

's Middags doen we nog een verwoede poging op de oude plek voor de Beekkeizerlibel. Geen keizer te bekennen, al vermaken we ons nog wel met wat Orientjuffers.

Op de terugweg naar het appartement besluiten we nog even te stoppen bij een beetje een achenebbes plekje om de Turkse rombout te zoeken. We verwachtten er helemaal niks van, maar het bleek een goudmijn! We vonden zeker 10 Turkse rombouten, Kleine oeverlibellen, nóg wat Turkse bronlibellen en Johannes vond zelfs opnieuw de zeldzame Turkse koraaljuffer. Een fantastisch einde van de middag op de meest onverwachte plek.

Om 17.00 uur trekken we de eerste biertjes open bij het zwembad. Die hebben we dubbel en dwars verdiend. Tijdens het avondeten maken we een strijdplan voor onze allerlaatste dag. Die Beekkeizerlibel... die zou toch écht de ultieme kers op de taart zijn.

Vrijdag 05-06

Vandaag hadden we voor de verandering eens geen haast. Het masterplan: Slanke oeverlibellen zoeken bij zonsopkomst en daarna nóg een verwoede poging doen voor die beruchte Beekkeizerlibel.

Om 5.30 uur ging de wekker en binnen een mum van tijd stonden we in het veld, ver voordat de zon over de horizon piepte. Het was een frisse 15 graden en er lag een mooie laag dauw. We hoefden niet lang te zoeken en vonden al snel verschillende Slanke oeverlibellen. Sommige hingen prachtig bedekt onder de dauwdruppels, andere hadden de waterdans om de een of andere reden volledig ontsprongen. Terwijl wij probeerde om de mooiste foto's te maken, liet een lokale boer op de achtergrond gemoedelijk zijn geiten uit hun nachtverblijf. Heerlijk sfeertje wel.

Dankzij wat lichte bewolking was het licht mooi zacht, waardoor we extra lang de tijd kregen om alles vast te leggen zonder harde schaduwen. Ik heb tussen de bedrijven door zelfs nog wat doodgewone Lantaarntjes mee kunnen pakken! Zelfs dit was een nieuwe soort voor mij!

Toen de boel eenmaal was opgewarmd en begon rond te vliegen, gooiden we de spullen in de auto. We scoorden snel het inmiddels traditionele ontbijt, een bak koffie en een klef broodje bij de benzinepomp, en reden door naar de volgende missie.

Voor de Beekkeizerlibel besloten we een compleet nieuwe plek te proberen in de hoop dat de kansen daar beter lagen. Dat hield wél in dat we een pittige bergwandeling voor de boeg hadden. Gelukkig was de temperatuur nog net te doen, en rond 9.00 uur bereikten we bezweet maar hoopvol het riviertje. Tijdens het "wachten" lukt het om nog een nieuwe soort mee te pakken. De Rode zonnewijzer.

Het was een schitterend riviertje tussen de bergen door. Wat was dit genieten!

En toen begon het. Wachten. Rondlopen. Nog meer wachten. Weer een stukje lopen. Net toen de moed ons een beetje in de schoenen begon te zinken, kwamen we twee Zwitserse libellenliefhebbers/ onderzoekers tegen die we toevallig eerder deze week ook al hadden gezien. We maakten een praatje en kregen een gouden tip: we moesten verder stroomopwaarts zoeken, daar hadden zij ze eerder deze week wél gezien. Met hernieuwde energie klauterden we dus maar weer verder langs het water... en daar begon opnieuw het wachten.

....en wachten......en wachten. De Zwitsers kwamen ook om hun geluk te beproeven. Gelukkig werd het wachten beloond, de eerste Beekkeizerlibellen begonnen zich langzaam te laten zien. En zoals de Zwitser had gezegd ging de eerste Beekkeizerlibel rond het middag uur even zitten. We installeerden ons strategisch op de stenen, maar het moment dat mijn billen de bloedhete kiezels raakten, voelde én klonk het alsof er twee malse speklappen sissend op de steengrill werden gegooid. Man wat een hitte! Maar deze actie wierp wel zijn vruchten af, de eerste foto was gemaakt en hij stond erop. In de uren erna kropen we steeds wat dichterbij om dit schitterende beest zo goed en groot mogelijk op de foto te krijgen. Dit viel niet helemaal mee, maar uiteindelijk wel wat foto's kunnen maken. Redelijk tevreden, en oververhit, besloten we uiteindelijk weer weg te gaan.

Zaterdag 06-06

Vanmorgen ging de wekker (volgens mij) om 5.15 uur, maar heel veel heb ik daar in alle eerlijkheid niet meer van meegekregen. We besloten om voor de laatste keer deze week nog een keer op pad te gaan, om echt alles eruit te halen wat erin zit. We gaan nog even naar de plek van de Slanke oeverlibel, dit was lekker dichtbij, en er is daar altijd wel wat te vinden. En dat laatste was zeker waar, want Johannes vond hier nog een slapende Zuidelijke keizerlibel, voor mij nog een nieuwe soort! En we vonden nog twee Oostelijke boomkikkers, vanzelfsprekend ook een nieuwe soort. Een mooie afsluiting van de reis zou ik zeggen. Na een paar uur waren we er wel klaar mee, en gingen terug naar het appartement.

De bloedhete wandelingen, de vroege ochtenden en iets wat beroerde nachten begonnen duidelijk hun tol te eisen. We functioneerden inmiddels puur op wilskracht en cafeïne.

De rest van de ochtend stond in het teken van spullen bij elkaar zoeken, en om 11.00 uur leverden we de huurauto weer netjes in bij de verhuurder op het vliegveld. Het definitieve einde van een slopende, snikhete, maar bovenal waanzinnig vette fotografietrip vol unieke soorten en onverwachte ontmoetingen!

Na ruim 800km te hebben gereden, meer dan 2500 foto's te hebben gemaakt is het uiteindelijk gelukt om ruim 15 nieuwe libellensoorten, wat nieuwe vlindersoorten, een Schildpad, Boomkikkers en wat hagedissen goed en netjes op de foto te krijgen. Hieronder vind je alle links naar de verschillende pagina's:

---